Gezonde slaap gekoppeld aan betere hersenfuncties bij mensen met diabetes en hart- en vaatziekten
Onderzoekers van het Karolinska Institutet analyseerden gegevens van 408.977 volwassenen uit de UK Biobank, van wie 54.017 diabetes type 2, een hartziekte of een beroerte hadden doorgemaakt. Mensen met deze aandoeningen die een gezond slaappatroon hadden, scoorden beter op cognitieve tests dan deelnemers met ongezonde slaapgewoonten. Vooral redeneervermogen en informatieverwerkingssnelheid vertoonden gunstige verbanden. Het onderzoek toont een samenhang tussen slaap en cognitieve prestaties, maar bewijst geen rechtstreeks oorzakelijk verband.
Britse toezichthouder introduceert crisisprotocol voor onlineplatforms
Volgens Reclaim The Net moeten grote onlineplatforms in het Verenigd Koninkrijk sinds 2 november 2026 beschikken over een crisisprotocol voor het snel aanpakken van mogelijk schadelijke onlineberichten. De maatregelen kunnen worden ingezet bij ernstige bedreigingen van de openbare veiligheid, ook wanneer een crisis wordt verwacht. Ze richten zich onder andere op terrorisme, bedreigingen, haat en buitenlandse inmenging. De auteur waarschuwt dat de regels mogelijk ook gevolgen kunnen hebben voor politieke uitingen en de vrijheid van meningsuiting.
Stanford ontdekt hersenpatronen die Alzheimer jaren vóór geheugenverlies kunnen voorspellen
Onderzoekers van Stanford Medicine ontdekten dat bepaalde patronen van hersenactiviteit mogelijk jaren vóór het ontstaan van geheugenklachten kunnen wijzen op een verhoogd risico op Alzheimer. Deze veranderingen werden waargenomen bij cognitief gezonde volwassenen, nog voordat kenmerkende eiwitophopingen zichtbaar waren. Andere activiteitspatronen bleken juist samen te hangen met een uitzonderlijk goed behoud van cognitieve functies op hoge leeftijd. De bevindingen bieden nieuwe mogelijkheden voor vroege risicobeoordeling en onderzoek naar beschermende hersenmechanismen.
Antistoffen tegen luchtwegvirussen voor het eerst gemeten in uitgeademde lucht
Onderzoekers, onder wie wetenschappers van het Karolinska Institutet, ontwikkelden een methode om antistoffen tegen specifieke luchtwegvirussen te meten in uitgeademde lucht. Het onderzoek, gepubliceerd in eBioMedicine, laat zien dat afweerstoffen uit de kleine luchtwegen kunnen worden onderzocht zonder ingrijpende monsterafname. De techniek kan mogelijk bijdragen aan een beter begrip van de lokale afweer tegen luchtweginfecties en de ontwikkeling van toekomstige diagnostische toepassingen.
Kleine IJstijd mogelijk betrokken bij vitamine D-tekorten onder Engelse kinderen
Onderzoekers van Durham University onderzochten botten en tanden van 21 mensen die tussen 1711 en 1829 in Noord-Engeland leefden. Ze vonden aanwijzingen voor herhaalde vitamine D-tekorten en in sommige gevallen rachitis, een aandoening die de botontwikkeling bij kinderen verstoort. Volgens de onderzoekers kunnen lagere temperaturen en verminderde blootstelling aan zonlicht tijdens de Kleine IJstijd hieraan hebben bijgedragen. Ook leefomstandigheden, voeding en industrialisatie kunnen een rol hebben gespeeld.
Europese natuurorganisaties verzetten zich tegen mogelijke herziening Natura 2000-wetgeving
De Europese Commissie heeft volgens milieuorganisaties een mogelijke herziening van de Vogel- en Habitatrichtlijnen opgenomen in haar werkprogramma voor 2027. Deze richtlijnen vormen de juridische basis voor het Natura 2000-netwerk. De coalitie #HandsOffNature, bestaande uit onder andere WWF, BirdLife Europe, het Europees Milieubureau en ClientEarth, verzet zich tegen de plannen. Volgens de organisaties wijzen voorlopige evaluaties erop dat betere uitvoering van bestaande wetgeving belangrijker is dan aanpassing van de regels.
Nieuwe tandenborstel met elektrisch actieve borstelharen vermindert schadelijke mondbacteriën
Onderzoekers onder leiding van Yanhui Lu ontwikkelden een tandenborstel met piëzo-elektrische borstelharen die tijdens het poetsen kleine elektrische ladingen opwekken. Hierdoor ontstaan reactieve zuurstofverbindingen die bacteriële biofilms kunnen afbreken. Tijdens een onderzoek onder 115 vrijwilligers gedurende drie maanden verminderde de nieuwe tandenborstel bepaalde schadelijke mondbacteriën sterker dan een traditionele tandenborstel. Ook werden verbeteringen gevonden bij tandplak, tandvleesontsteking en tandvleesbloedingen.
Onderzoekers onderzochten 120 vissen van de soort Xyrichtys novacula rond de Balearen, afkomstig uit beschermde en intensief beviste gebieden. Vissen uit zeereservaten waren gemiddeld 2,5 centimeter langer en twee jaar ouder en hadden een grotere genetische diversiteit. Daarnaast werden op 291 plaatsen verschillen in DNA-methylering gevonden. De resultaten suggereren dat visserijdruk niet alleen de leeftijdsopbouw en genetische samenstelling van populaties beïnvloedt, maar mogelijk ook samenhangt met epigenetische veranderingen.
Onderzoekers van de University of Surrey en Queen’s University Belfast analyseerden voedingsgegevens van ruim 3.500 Britten. Uit modelberekeningen bleek dat vervanging van zuivelproducten door niet-verrijkte plantaardige alternatieven de inname van jodium, calcium, vitamine B2 en B12 kan verminderen. Vooral de jodiumvoorziening van adolescente meisjes bleek kwetsbaar. Bij vervanging van 20 tot 35% van de zuivel steeg het aandeel meisjes met een ontoereikende jodiuminname van 54% naar 65%. Bij volledige vervanging liep dit op tot 80%.
Permanente zomertijd kan jaarlijks miljarden extra schoolreizen in het donker veroorzaken
Onderzoekers van de University of Washington berekenden dat permanente zomertijd in de Verenigde Staten jaarlijks minstens twee miljard extra schoolreizen vóór zonsopkomst kan veroorzaken. Uit verkeersgegevens bleek dat dodelijke ongevallen waarbij schoolgaande voetgangers betrokken waren tijdens donkere ochtenden ongeveer tweemaal zo vaak voorkwamen als na zonsopkomst. De onderzoekers wijzen daarnaast op mogelijke gevolgen van minder ochtendlicht voor het biologische ritme, de slaap en stemming van kinderen.
Braziliaanse landbouwsector brengt nieuwe klasse van superrijken voort
Een documentaire beschrijft de groeiende economische en politieke invloed van de Braziliaanse landbouwsector, die volgens de makers ongeveer een kwart van het bruto binnenlands product vertegenwoordigt. De stad Goiânia wordt vanwege haar welvaart en luxueuze levensstijl het Braziliaanse Dubai genoemd. De documentaire bespreekt ook de invloed van rijke landbouwondernemers op muziek, cultuur en politiek. De landbouwlobby speelt volgens de makers een belangrijke rol in discussies over pesticiden, wapenwetgeving en bescherming van het Amazonegebied.
Maaltijdbezorging na ziekenhuisopname gekoppeld aan minder heropnames bij kwetsbare ouderen
Onderzoekers van Duke University School of Medicine onderzochten het effect van twee weken aan huis bezorgde maaltijden voor ouderen met voedselonzekerheid na ontslag uit het ziekenhuis. De maaltijdvoorziening hing samen met een lager percentage ziekenhuisheropnames op korte termijn. De resultaten suggereren dat ondersteuning bij voeding het herstel van kwetsbare ouderen kan bevorderen. Het onderzoek sluit aan bij zogenoemde Food is Medicine-programma’s, waarin voedselvoorziening onderdeel vormt van gezondheidszorg.
Onderzoekers ontdekken gemeenschappelijke kwetsbaarheid bij verschillende soorten kanker
Onderzoekers onder leiding van Weill Cornell Medicine ontdekten een biologische kwetsbaarheid die bij verschillende soorten kanker voorkomt. Volgens de onderzoekers kan dit mechanisme mogelijk worden benut om nieuwe geneesmiddelen te ontwikkelen tegen onder andere darm- en borstkanker. Het doel is om tumorcellen gericht aan te pakken en tegelijkertijd schade aan gezonde cellen te beperken. De bevindingen bieden een nieuwe richting voor kankeronderzoek, maar de effectiviteit en veiligheid bij patiënten moeten nog worden vastgesteld.
Florida-studie vindt verschillen in sterfterisico tussen Pfizer- en Moderna-vaccins
Een observationele studie onder volwassenen in Florida vergeleek gezondheidsuitkomsten na de eerste vaccinatieserie met Pfizer-BioNTech (BNT162b2) en Moderna (mRNA-1273). Volgens de onderzoekers hadden ontvangers van het Pfizer-vaccin binnen twaalf maanden een hoger sterfterisico door verschillende oorzaken dan vergelijkbare ontvangers van Moderna. De verschillen in cardiovasculaire en COVID-19-gerelateerde sterfte kwamen vooral voor bij volwassenen van zestig jaar en ouder. De studie toont een verband tussen vaccintype en sterftecijfers, maar bewijst niet dat het ene vaccin de hogere sterfte heeft veroorzaakt.
Tweede taal beïnvloedt emoties bij morele dilemma’s, maar verandert beslissingen niet
Onderzoekers onderzochten bij 106 Griekstalige deelnemers of het gebruik van Engels als tweede taal morele beslissingen beïnvloedt. De taal waarin deelnemers dilemma’s beoordeelden, veranderde hun keuzes niet. Wel hechtten deelnemers die Grieks gebruikten meer belang aan hun morele identiteit, terwijl deelnemers in het Engels soms sterkere emoties rapporteerden. Een sterke morele identiteit bleek belangrijker dan de gebruikte taal bij het afwijzen van oneerlijk of schadelijk gedrag.
Vuurwerk veroorzaakt luchtvervuiling, letsel en grootschalige verstoring van vogels
Een artikel in The Conversation bespreekt de economische en milieugevolgen van vuurwerk. Naast kortstondig vermaak veroorzaakt vuurwerk luchtvervuiling, geluidsoverlast, verwondingen en verstoring van dieren. In Engeland werden in 2024–2025 123 ziekenhuisopnames door vuurwerk geregistreerd. Nederlands onderzoek liet zien dat tijdens oudjaarsvuurwerk ongeveer duizendmaal zoveel vogels opvliegen als tijdens normale nachten. De gevolgen kunnen langer aanhouden dan het vuurwerk zelf.
