Nieuwsoverzicht 12 november 2026



Ouderen in verzorgingshuizen lopen meer risico bij urineweginfecties

Onderzoekers van City St George’s en Imperial College London ontdekten dat ouderen in Britse verzorgingshuizen vaker urineweginfecties krijgen en slechtere gezondheidsuitkomsten hebben dan vergelijkbare zelfstandig wonende ouderen. Mogelijke oorzaken zijn beperkte toegang tot diagnostiek, vertraagde herkenning van infecties en problemen bij het voorschrijven van antibiotica. De coronapandemie heeft volgens de onderzoekers de problemen rond infectiepreventie en antibioticaresistentie verder vergroot.

Consumenten willen mogelijk 10% extra betalen voor zalmvriendelijke autobanden

Onderzoekers van Washington State University onderzochten hoeveel consumenten bereid zijn te betalen voor autobanden met het label salmon safe. Volgens het onderzoek zou de gemiddelde consument ongeveer 10% meer willen betalen voor banden die minder schadelijk zijn voor zalm en het watermilieu. De bevindingen kunnen bijdragen aan de ontwikkeling en verkoop van milieuvriendelijkere autobanden.

Autistische volwassenen met eetstoornissen pleiten voor aangepaste ondersteuning door lotgenoten

Onderzoekers van de universiteiten van Aberdeen en Edinburgh werkten samen met autistische volwassenen die eerder behandeld waren voor een eetstoornis. Uit hun ervaringen blijkt dat bestaande behandelingen vaak onvoldoende aansluiten op de specifieke behoeften van autistische mensen. Gepersonaliseerde ondersteuning door lotgenoten met vergelijkbare ervaringen wordt gezien als een mogelijke verbetering van het herstelproces.

Genetische verschillen kunnen HbA1c-waarden beïnvloeden, onafhankelijk van bloedsuiker

Voedingsonderzoeker Chris Masterjohn bespreekt hoe HbA1c niet alleen wordt beïnvloed door de bloedsuikerspiegel, maar ook door de levensduur van rode bloedcellen en genetische verschillen in het enzym fructosamine-3-kinase (FN3K). Dit enzym helpt bepaalde versuikerde eiwitten te herstellen. Hij verwijst naar muisonderzoek waarbij het ontbreken van FN3K extreem hoge HbA1c-waarden veroorzaakte zonder diabetes of een afwijkende levensduur. Volgens Masterjohn suggereert dit dat HbA1c niet uitsluitend de glucosebelasting weerspiegelt.

Welvarende boeren gebruiken volgens onderzoek onevenredig veel grondwater in India

Onderzoekers van het Indian Institute of Science ontwikkelden een methode om grondwaterverbruik en aanvulling per landbouwgroep te berekenen. In een onderzocht Indiaas dorp gebruikte een relatief welvarende groep boeren, die 26% van de boeren vertegenwoordigde, het grootste deel van het grondwater voor geïrrigeerde fruitteelt. Fruitboomgaarden hadden jaarlijks een watertekort van 1.000 tot 1.200 millimeter, terwijl regenafhankelijke pindateelt en graslanden een positief watersaldo vertoonden. De onderzoekers waarschuwen dat uitbreiding van intensieve irrigatie de grondwatervoorraden kan bedreigen.

Politieke keuzes beïnvloeden welke statistische gegevens over bevolkingen worden verzameld

Professor Alice Sullivan bespreekt hoe maatschappelijke en politieke overtuigingen de verzameling en interpretatie van statistische gegevens beïnvloeden. Als voorbeelden noemt zij de Britse volkstelling van 1911, het Franse beleid rond registratie van ras en religie en discussies over sekse- en gendergegevens. Volgens Sullivan is nauwkeurige en consistente gegevensverzameling belangrijk om discriminatie, maatschappelijke verschillen en beleidsgevolgen te kunnen onderzoeken.

Opvoedapp vermindert seksueel geweld tegen meisjes in Tanzania met 67%

Onderzoekers van de Universiteit van Oxford onderzochten de digitale opvoedapp ParentApp bij bijna 2.400 jongeren en hun verzorgers in Tanzania. In vergelijking met een controlegroep werd 67% minder seksueel geweld tegen meisjes en 54% minder seksuele uitbuiting gerapporteerd. De app biedt twaalf offline modules met praktische opvoedondersteuning. Ook lichamelijke en verbale mishandeling en verwaarlozing namen volgens de onderzoeksresultaten af.

Minder eiwitten eten kan biologische veroudering vertragen, maar bewijs bij mensen blijft beperkt

Een overzicht van ruim 350 onderzoeken bespreekt het verband tussen eiwitinname, biologische veroudering en levensduur. Vooral dieronderzoek laat gunstige effecten zien van een lagere eiwitinname of beperking van specifieke aminozuren zoals methionine, isoleucine en valine. Bij mensen zijn de resultaten minder duidelijk en blijft voldoende eiwitinname belangrijk voor het behoud van spiermassa en kracht, vooral op oudere leeftijd. Ook de eiwitbron en het totale voedingspatroon spelen volgens de onderzoekers een rol.

Honger belemmert concentratie en schoolprestaties bij Zuid-Afrikaanse kinderen

Onderzoekers spraken met veertig scholieren in de Zuid-Afrikaanse provincie Limpopo over hun ervaringen met voedselonzekerheid. Leerlingen beschreven concentratieproblemen, vermoeidheid, geheugenproblemen en moeite om actief aan lessen deel te nemen. Honger kan volgens de bevindingen ook bijdragen aan schoolverzuim, frustratie en gedragsproblemen. Het onderzoek laat zien hoe onvoldoende voedsel de dagelijkse leeromstandigheden beïnvloedt.

Nieuwe behandeling vermindert littekenvorming en hartritmestoornissen in experimenteel onderzoek

Onderzoekers van Baylor College of Medicine en de Universiteit van Oxford ontdekten een moleculair mechanisme dat betrokken is bij littekenvorming in de boezems van het hart. Door een specifieke interactie te blokkeren verminderden zij fibrose en abnormale hartritmes in muismodellen. Ook in menselijke cellen afkomstig van patiënten met boezemfibrilleren werden gunstige effecten gevonden. De resultaten bieden aanknopingspunten voor toekomstige behandelingen tegen atriumfibrose en hartritmestoornissen.

Experimenteel medicijn herstelt mogelijk zenuwschade bij multiple sclerose

Onderzoekers van de University of Virginia ontwikkelden Kamuvudine (K-9), een experimenteel geneesmiddel dat bepaalde ontstekingsmechanismen bij multiple sclerose remt. Bij muizen met MS-achtige klachten konden verlamming en gezichtsverlies gedeeltelijk of volledig worden teruggedraaid. Daarnaast bleek uit gegevens van meer dan drie miljoen mensen dat gebruikers van verwante hiv-medicijnen minder vaak MS ontwikkelden en dat MS-patiënten minder terugvallen hadden. De werking van K-9 bij mensen moet nog klinisch worden onderzocht.

Arts Zach Bush stelt dat glyfosaat de darmwand en bloed-hersenbarrière kan beïnvloeden

Arts Zach Bush bespreekt de hypothese dat glyfosaat invloed kan hebben op eiwitten die de verbindingen tussen cellen in de darmwand in stand houden. Volgens hem zouden vergelijkbare processen ook de doorlaatbaarheid van bloedvaten en de bloed-hersenbarrière kunnen beïnvloeden. Hij stelt dat de effecten van glyfosaat mogelijk verder gaan dan de blokkering van een biologisch proces in planten. Deze specifieke effecten op de barrièrefuncties zijn bij mensen niet overtuigend aangetoond.

Blootstelling aan PFOA tijdens zwangerschap gekoppeld aan lichte slaapproblemen bij kinderen

Onderzoekers vonden een verband tussen hogere concentraties perfluoroctaanzuur (PFOA) in het bloed van zwangere vrouwen en lichte slaapstoornissen bij hun kinderen tussen één en vijf jaar. PFOA behoort tot de groep moeilijk afbreekbare PFAS-stoffen. Voor de andere onderzochte PFAS werden geen duidelijke verbanden met slaapproblemen gevonden. De resultaten wijzen op mogelijke effecten van prenatale blootstelling, maar tonen geen rechtstreeks oorzakelijk verband aan.

Bill Gates bezit volgens ProPublica belang van 29 miljard dollar in afvalbedrijf Republic Services

Volgens onderzoek van ProPublica heeft Bill Gates een aandelenbelang van ongeveer 29 miljard dollar opgebouwd in Republic Services, een van de grootste afvalverwerkingsbedrijven van de Verenigde Staten. Hij zou inmiddels ongeveer 38% van de aandelen bezitten. Amerikaanse milieu-inspecteurs hebben volgens de berichtgeving herhaaldelijk te hoge methaanemissies vastgesteld bij stortplaatsen van het bedrijf. Ook zou Republic Services hebben gelobbyd tegen strengere milieuregels voor stortplaatsen en organisch afval.

Deense patiëntenvereniging vraagt gespecialiseerde zorg voor langdurige klachten na coronavaccinatie

De Deense vereniging Foreningen for Bivirkningsramte heeft op 4 november 2026 een open brief aan het parlement gestuurd. Volgens de vereniging krijgen mensen met langdurige gezondheidsklachten na coronavaccinatie onvoldoende erkenning, diagnostiek en behandeling. Zij verwijst naar een evaluatie van onderzoeksinstituut VIVE en vraagt om gespecialiseerde multidisciplinaire zorg en systematische registratie van bijwerkingen. De vereniging wil dat vóór de geplande hervorming van de gezondheidszorg op 1 januari 2027 concrete maatregelen worden getroffen.

Onderzoekers onderzoeken rol van internationale handel in wilde dieren bij verspreiding van infectieziekten

Onderzoekers bespreken de rol van wilde dieren bij het ontstaan en verspreiden van zoönotische infectieziekten, aandoeningen die van dieren op mensen kunnen overspringen. Voorbeelden zijn SARS, MERS en COVID-19. Volgens de aangeleverde tekst wordt het gebruik van wilde dieren in verband gebracht met minstens 70% van dergelijke opkomende ziekten. Onderzoek naar internationale handel en invoer van wilde dieren kan bijdragen aan het herkennen van mogelijke besmettingsroutes en gezondheidsrisico’s.

Onderzoekers ontwikkelen AI die tegenstrijdige emotionele signalen beter kan herkennen

Onderzoekers van Xi’an Jiaotong-Liverpool University bestuderen hoe kunstmatige intelligentie omgaat met tegenstrijdige signalen in menselijke communicatie. Mensen kunnen bijvoorbeeld zeggen dat het goed met hen gaat, terwijl hun gezichtsuitdrukking en stemgeluid verdriet of vermoeidheid laten zien. AI-systemen hebben moeite om zulke verschillende informatiebronnen gezamenlijk te interpreteren. Het onderzoek richt zich op het verbeteren van emotieherkenning door gesproken taal, stem en gezichtsuitdrukkingen samen te analyseren.

Experimenteel kankermedicijn doorbreekt beschermende barrière rond tumoren

Onderzoekers beschrijven in Cancer Cell een experimenteel geneesmiddel dat de beschermende omgeving van tumoren verandert, zodat kankerbestrijdende T-cellen de tumor kunnen binnendringen. In muismodellen verdwenen agressieve alvleeskliertumoren en werd de verspreiding van borstkanker tegengegaan. De behandeling veroorzaakte ook een langdurig immuungeheugen dat bescherming bood tegen nieuwe tumoren, waaronder sommige andere kankersoorten. De resultaten moeten nog in klinische studies bij mensen worden onderzocht.

Chimpansees leren mogelijk geluiden gebruiken door volwassenen na te bootsen

Onderzoekers van het Franse CNRS, de Universiteit van Warwick en het Taï Chimpanzee Project bestudeerden hoe chimpansees bepaalde geluiden leren gebruiken. De resultaten suggereren dat jonge chimpansees hun vocale gedrag kunnen ontwikkelen onder invloed van volwassen groepsgenoten. Dit vertoont overeenkomsten met de manier waarop menselijke kinderen woorden leren. De bevindingen bieden nieuwe inzichten in de evolutionaire oorsprong van menselijke taal.

Armoede en voedselonzekerheid gekoppeld aan hogere diabetesprevalentie in zuidelijke VS

Onderzoekers van de Universiteit van Mississippi onderzochten maatschappelijke factoren die samenhangen met diabetes in het diepe zuiden van de Verenigde Staten. In gebieden met meer diabetes kwamen ook vaker armoede, voedselonzekerheid en beperkte toegang tot gezondheidszorg voor. Daarnaast bleken mogelijkheden voor voldoende lichaamsbeweging ongelijk verdeeld. De bevindingen wijzen op een verband tussen leefomstandigheden en de regionale verspreiding van diabetes.

Semaglutide vermindert bloedtoevoer en zuurstofvoorziening bij ongeboren lammeren

Onderzoekers van de Universiteit van Adelaide onderzochten de effecten van semaglutide, de werkzame stof in Ozempic en Wegovy, bij drachtige schapen. Blootstelling aan het geneesmiddel verminderde volgens de onderzoekers de bloedtoevoer naar de baarmoeder en het zuurstofgehalte bij de zich ontwikkelende foetus. De resultaten roepen vragen op over mogelijke gevolgen van semaglutidegebruik tijdens de zwangerschap. Het betreft dieronderzoek waarvan de bevindingen nog niet bij mensen zijn bevestigd.

Kinderkanker kan zich mogelijk verspreiden door verandering van celvorm in plaats van extra mutaties

Onderzoekers van de University of East Anglia bestudeerden waarom sommige kindertumoren zich agressief verspreiden ondanks relatief weinig genetische afwijkingen. Volgens hun bevindingen kunnen tumorcellen mogelijk andere eigenschappen en vormen aannemen zonder dat daarvoor steeds nieuwe DNA-mutaties nodig zijn. Dit proces kan verklaren waarom bepaalde kinderkankers zich snel door het lichaam verspreiden. Het onderzoek biedt nieuwe aanknopingspunten voor het begrijpen van uitzaaiingen en mogelijke behandelingen.

Psychedelicagebruik gekoppeld aan minder angst en depressie bij jongere volwassenen

Onderzoekers vonden een verband tussen eerder gebruik van klassieke psychedelica, zoals psilocybine en LSD, en minder klachten van angst en depressie bij jongere volwassenen. Dit verband werd zwakker naarmate de leeftijd toenam en was bij oudere volwassenen niet meer aantoonbaar. De resultaten suggereren dat leeftijd mogelijk invloed heeft op de relatie tussen psychedelicagebruik en mentale gezondheid. Het onderzoek toont geen oorzakelijk effect aan en onderzocht niet rechtstreeks de werkzaamheid van therapeutische behandelingen.

Gentse onderzoekers ontdekken moleculaire schakelaar die ontstekingen activeert

Onderzoekers van het VIB en de Universiteit Gent ontdekten hoe een belangrijke ontstekingsfactor op moleculair niveau wordt geactiveerd. De bevindingen, gepubliceerd in Science Immunology, brengen de werking van een specifieke moleculaire schakelaar in het immuunsysteem in kaart. Daarnaast verklaren de onderzoekers hoe een bestaand geneesmiddel tegen een ernstige vorm van psoriasis dit ontstekingssignaal kan blokkeren. De ontdekking biedt mogelijkheden voor verder onderzoek naar ontstekingsziekten.

Sulforafaan uit broccolispruiten kan natuurlijke celbescherming activeren

In een gesprek met neuroloog David Perlmutter bespreekt voedingsbiochemicus Jed Fahey de werking van sulforafaan, een stof die onder andere in broccolispruiten voorkomt. Sulforafaan ontstaat wanneer glucoraphanine door het enzym myrosinase wordt omgezet. Volgens Fahey activeert sulforafaan de NRF2-signaalroute, die betrokken is bij antioxidatieve bescherming en de verwerking van schadelijke stoffen. De mogelijke gevolgen voor hersengezondheid en bescherming tegen luchtvervuiling worden besproken aan de hand van bestaand onderzoek.

Onderzoeksjournalist bespreekt omstreden Alzheimeronderzoek en ingetrokken wetenschappelijke publicaties

In de podcast Health Longevity Secrets spreekt arts Robert Lufkin met onderzoeksjournalist Charles Piller over de betrouwbaarheid van Alzheimeronderzoek. Zij bespreken de amyloïdehypothese, de beeldanalyses van Matthew Schrag en de intrekking van een invloedrijk artikel uit 2006 in Nature. Ook komt het omstreden geneesmiddel simufilam aan bod. Het gesprek richt zich op onderzoeksintegriteit, de gevolgen van onbetrouwbare wetenschappelijke publicaties en de impact daarvan op patiënten.

Bewerkt vlees gekoppeld aan verhoogd risico op darmkanker en stofwisselingsziekten

Een cardioloog bespreekt in een video het verband tussen vleesconsumptie en chronische aandoeningen. Vooral bewerkt vlees, zoals bacon, salami en worst, wordt in verband gebracht met een verhoogd risico op darmkanker, diabetes en beroertes. Ook rood vlees wordt besproken, waarbij heemijzer en stoffen die ontstaan tijdens verhitting mogelijke biologische verklaringen bieden. Volgens de spreker kan een mediterraan voedingspatroon met groenten, vezels en plantaardige voedingsstoffen bepaalde gezondheidsrisico’s helpen beperken.

Documentaire onderzoekt gevolgen van zware zonnestormen voor elektriciteit en communicatie

Een documentaire van ABC bespreekt hoe krachtige zonnestormen satellieten, GPS, elektriciteitsnetten, internet en betalingssystemen kunnen verstoren. Als historische voorbeelden worden de Carrington-storm van 1859 en een zware zonnestorm in 2012 genoemd die de aarde miste. Wetenschappers gebruiken satellieten en radiotelescopen om zonneactiviteit te volgen en waarschuwingen te verbeteren. Nieuwe technieken zouden volgens de documentaire de voorspellingstermijn voor bepaalde gevolgen kunnen verlengen tot enkele dagen.

Hoge suikerconsumptie mogelijk betrokken bij vaatverstijving en ontstekingen in de hersenen

Een video bespreekt hoe een hoge consumptie van toegevoegde suikers de bloedsuikerspiegel en verschillende stofwisselingsprocessen kan beïnvloeden. Via glycatie kunnen suikers reageren met eiwitten zoals collageen, wat mogelijk bijdraagt aan verstijving van bloedvaten en hartweefsel. Daarnaast bespreekt de spreker verbanden tussen hogere glucosewaarden, hersenkrimp, ontstekingsreacties en veranderingen in de serotoninehuishouding. De genoemde mechanismen vormen geen bewijs dat alle beschreven aandoeningen rechtstreeks door suikerconsumptie worden veroorzaakt.

Bericht stelt dat omvang Noordpoolijs sinds voorspellingen van Al Gore niet is veranderd

Een bericht op X verwijst naar de Nobelprijs voor de Vrede die Al Gore in 2007 ontving en naar zijn uitspraken over een mogelijk ijsvrije Noordpool rond 2014. Volgens de auteur is de omvang van het Arctische zee-ijs sindsdien niet veranderd. Het bericht gebruikt deze bewering om eerdere voorspellingen over het verdwijnen van Noordpoolijs ter discussie te stellen. De aangeleverde tekst bevat geen meetreeks waarmee de gestelde onveranderde ijsomvang kan worden onderbouwd.

Ooggetuigenverslag beschrijft Amerikaanse atoombomproeven op Bikini Atoll in 1946

Een persoonlijk verslag beschrijft hoe de vader van de auteur in juli 1946 aanwezig was bij de Amerikaanse atoombomproeven tijdens Operatie Crossroads op Bikini Atoll. Hij zou zijn veiligheidsbril hebben afgezet en de roze oplichtende explosies hebben gezien, waarna hij later over het atol liep terwijl hoge stralingswaarden werden gemeten. Volgens de familie ondervond hij zelf geen merkbare langdurige gezondheidsproblemen en overleed hij in 2009. Het bericht bevat foto’s van de paddenstoelwolken en schepen die bij de kernproeven betrokken waren.

Europees Parlement bespreekt soepelere regels voor genetisch gemodificeerde micro-organismen

Een commissie van het Europees Parlement heeft op 10 november 2026 een voorstel goedgekeurd om de vergunningverlening voor bepaalde genetisch gemodificeerde micro-organismen te vereenvoudigen. Het voorstel voorziet volgens de aangeleverde tekst in aangepaste eisen voor risicobeoordeling, monitoring en markttoelating. Ook worden mogelijkheden besproken voor vergunningen zonder vaste einddatum en veranderingen in detectie- en monitoringsverplichtingen. Het voorstel moet nog verder binnen het Europees Parlement worden behandeld.

Bruin vet mogelijk gunstig voor hartgezondheid en psychiatrische aandoeningen

Onderzoekers vonden dat mensen met actief bruin vetweefsel minder vaak bepaalde cardiometabole en psychiatrische aandoeningen hadden. Bruin vet speelt een rol bij warmteproductie en energieverbruik en hangt samen met verschillende stofwisselingsprocessen. In experimenten met muizen bleek een bestaand bloeddrukmedicijn de activiteit van bruin vet te kunnen stimuleren. De resultaten bieden aanknopingspunten om te onderzoeken of activering van bruin vet toekomstige gezondheidsvoordelen kan opleveren.

Niet alle Australische kinderdagverblijven bieden maaltijden aan

Een artikel in The Conversation bespreekt verschillen in voedselvoorziening bij Australische kinderdagverblijven met verlengde opvang. Sommige instellingen bieden ontbijt, tussendoortjes en warme lunches aan, terwijl andere de volledige voedselvoorziening aan ouders overlaten. Ongeveer één op de zes Australische kinderen heeft volgens de aangehaalde gegevens te maken met voedselonzekerheid. De auteur benadrukt het belang van voldoende voeding voor de hersenontwikkeling, gezondheid en het leervermogen van jonge kinderen.