Nieuwsoverzicht 19 november 2026



Verstoorde bloed-hersenbarrière gekoppeld aan veranderd glucosemetabolisme bij Alzheimer

Onderzoekers onderzochten bij 66 alzheimerpatiënten het verband tussen glucoseverbruik in de hersenen, tau-eiwitten en de bloed-hersenbarrière. Vooral bij patiënten zonder verhoogde tauwaarden hing een grotere doorlaatbaarheid van de bloed-hersenbarrière samen met een verminderde glucoseopname in hersengebieden die betrokken zijn bij geheugen en denkvermogen. Het onderzoek toont een verband, maar geen oorzakelijk effect.

IJsbaden versnellen spierherstel, maar kunnen spiergroei remmen

Een analyse van 161 onderzoeken met ruim 3.200 deelnemers laat zien dat ijsbaden na inspanning spierpijn tot vier dagen kunnen verminderen en het herstel kunnen bevorderen. Regelmatig gebruik direct na krachttraining kan echter de opbouw van spiermassa, kracht en explosiviteit verminderen. Onderdompeling in water van 10 tot 15 graden gedurende 10 tot 15 minuten bleek volgens de onderzoekers doorgaans het gunstigst voor herstel.

Afslankmedicijnen gekoppeld aan onvoldoende inname van belangrijke voedingsstoffen

Een Brits onderzoek onder veertien gebruikers van eetlustremmende geneesmiddelen zoals Wegovy en Mounjaro vond dat sommige deelnemers onvoldoende calorieën en voedingsstoffen binnenkregen. Vooral de inname van vezels, vitamine D en ijzer was laag, terwijl de gemiddelde energie-inname slechts 1.231 kilocalorieën per dag bedroeg. Volgens de onderzoekers ontbreekt het gebruikers regelmatig aan voldoende voedingsadvies en medische begeleiding.

Chronische eenzaamheid gekoppeld aan 38% hoger dementierisico

Een Frans langlopend onderzoek vond dat ouderen die langdurig eenzaam waren 38% meer risico op dementie hadden dan mensen die zich nooit eenzaam voelden. Bij chronisch eenzame deelnemers ontwikkelde 49,1% dementie, tegenover 33,1% van de nooit-eenzame deelnemers. Incidentele eenzaamheid liet geen significant verhoogd risico zien; onderzoekers bespreken langdurige stress, ontstekingen en verminderde sociale stimulatie als mogelijke verklaringen.

Alcohol kan effectiviteit van kankerimmunotherapie verminderen

Onderzoekers ontdekten bij muizen met long- en blaaskanker dat regelmatig alcoholgebruik de werking van anti-PD-1-immunotherapie met ongeveer 50% verminderde. Alcohol onderdrukte de activiteit van tumorbestrijdende T-cellen en verhoogde de kans op terugkeer van tumoren. Aanvullende patiëntgegevens lieten zien dat mensen die acht of meer alcoholische drankjes per week gebruikten, een lagere overlevingskans hadden na het starten van immunotherapie.

Biologische klok beïnvloedt alcoholgebruik bij vrouwelijke en mannelijke muizen verschillend

Onderzoekers van Concordia University ontdekten dat het uitschakelen van het biologische-klokgen Bmal1 in een specifiek hersengebied bij vrouwelijke muizen leidde tot 21% minder alcoholconsumptie en 25% minder voorkeur voor alcohol. Bij mannelijke muizen werd dit effect niet gevonden. Na verwijdering van de eierstokken verdween het effect bij vrouwelijke dieren, wat wijst op een wisselwerking tussen biologische ritmes en geslachtshormonen.

Geur van rozemarijn kan geheugen en leerprestaties verbeteren

Onderzoekers van de Universiteit van Bologna onderzochten bij 48 deelnemers de invloed van rozemarijngeur tijdens het leren met mixed reality. De geur hing samen met betere motivatie en ruimtelijke prestaties. Wanneer dezelfde geur de volgende dag opnieuw werd aangeboden, konden deelnemers aangeleerde bewegingen met een Rubiks kubus nauwkeuriger uitvoeren en rapporteerden zij minder mentale inspanning.

Natuurlijk licht, groen en rustige werkplekken bevorderen welzijn en concentratie

Volgens professor Marco Costa van de Universiteit van Bologna dragen daglicht, uitzicht naar buiten, planten en rustige werkruimtes bij aan psychisch welzijn en concentratie. Grote open kantoren, geluidsoverlast en een ongunstige inrichting kunnen daarentegen vermoeidheid, afleiding en fouten vergroten. Een mensgerichte werkplekinrichting kan volgens hem bijdragen aan minder stress en betere veiligheid.

DNA-schade in mitochondriën kan ontstekingsreacties veroorzaken

Onderzoekers van de University of California Riverside ontwikkelden een hulpmiddel waarmee zij schade aan mitochondriaal DNA in menselijke luchtwegcellen kunnen bestuderen. Wanneer beschadigd DNA buiten de mitochondriën terechtkomt, kunnen genen worden geactiveerd die betrokken zijn bij afweer- en ontstekingsreacties. De onderzoekers willen achterhalen hoe dit mechanisme mogelijk bijdraagt aan chronische ontstekingsziekten zoals diabetes type 2, Alzheimer, artritis en kanker.

Meer dan 116.000 virusgroepen in menselijke darm ontdekt

Onderzoekers van King’s College London identificeerden meer dan 116.000 virusgroepen in de menselijke darm, voornamelijk bacteriofagen die darmbacteriën infecteren. Ruim 99% kwam niet nauw overeen met bekende virussen in bestaande databanken. In aanvullend onderzoek werden vijftig virusgroepen in verband gebracht met het prikkelbaredarmsyndroom, waarbij veel van deze virussen minder voorkwamen bij patiënten.

Hitte en luchtvervuiling verhogen samen risico op oogletsel

Een Chinees onderzoek onder 10.571 patiënten vond dat gelijktijdige blootstelling aan hitte en fijnstof samenhing met 25% hogere odds op oogletsel waarvoor ziekenhuisopname nodig was. Bij de combinatie van hitte en ozon bedroeg de verhoging 20%. De verbanden waren vooral zichtbaar bij oogletsel thuis en op het werk.

Gregg Braden bespreekt samenwerking tussen hart en hersenen bij stress en herstel

Volgens Gregg Braden beschikt het hart over een eigen netwerk van zenuwcellen dat voortdurend met de hersenen communiceert. Hij stelt dat langzame ademhaling, bewuste aandacht en positieve emoties zoals dankbaarheid en compassie de hartslagvariabiliteit kunnen beïnvloeden en stressreacties kunnen verminderen. Volgens zijn visie kan deze samenwerking ook bijdragen aan het immuunsysteem, geheugen en herstelvermogen van het lichaam.

Nieuwe bloedtest kan ALS mogelijk eerder opsporen

Onderzoekers van Emory University ontdekten een combinatie van tien bloedeiwitten waarmee mensen met amyotrofische laterale sclerose (ALS) kunnen worden onderscheiden van gezonde personen. De test bereikte volgens het onderzoek een gebalanceerde nauwkeurigheid van ongeveer 98%. De bevindingen bieden mogelijkheden voor eerdere diagnostiek, maar vereisen verdere bevestiging voordat de test breed klinisch kan worden ingezet.

Financiering van zonne-geo-engineering wereldwijd sterk toegenomen

Volgens The HighWire is de bekende financiering van onderzoek en ontwikkeling rond zonne-geo-engineering tot en met 2025 opgelopen tot ongeveer 267 miljoen dollar. Het geld is afkomstig van overheden, particuliere investeerders en filantropische organisaties. Daarbij worden onder andere de Simons Foundation, Quadrature Climate Foundation en Bill Gates genoemd.

Hersencellen van kippen overleven ruim twee uur zonder zuurstof

Onderzoekers van Wake Forest University ontdekten dat hersencellen van kippen meer dan twee uur zonder zuurstof kunnen overleven en daarbij hun elektrische evenwicht behouden, terwijl menselijke hersencellen doorgaans binnen enkele minuten beschadigd raken. De onderzoekers willen de beschermingsmechanismen achterhalen om mogelijke toepassingen bij beroertes en neurologische aandoeningen zoals Alzheimer, Parkinson en ALS te onderzoeken.

Witte Huis zou website voor overheidstransparantie hebben tegengehouden

Volgens de Amerikaanse nieuwssite Daily Caller heeft beleidsadviseur Heidi Overton van het Witte Huis de lancering van een website voor overheidstransparantie tegengehouden. De door gezondheidsminister Robert F. Kennedy Jr. gesteunde website moest overheidsdocumenten en eerdere verzoeken op grond van de Freedom of Information Act openbaar en doorzoekbaar maken.

Slimme kussensloop meet hartslag, ademhaling en slaaphouding

Onderzoekers van Columbia University ontwikkelden PillowSense, een slimme kussensloop met textielsensoren die via contact met de nek hartslag, ademhaling, lichaamsbeweging en slaaphouding registreert. Tijdens 151 nachten thuisonderzoek herkende het systeem zeven slaaphoudingen met een F1-score van 88%, wat mogelijkheden biedt voor slaapmonitoring zonder draagbare apparaten.

Windturbines veroorzaken volgens onderzoek miljoenen vleermuisdoden in Verenigde Staten

Volgens een artikel van The Climate Skeptic zou onderzoek van de Amerikaanse Geological Survey erop wijzen dat tussen 1981 en 2024 ongeveer 18,7 miljoen vleermuizen zijn gestorven door botsingen met windturbines, met een geschatte huidige sterfte van 1,5 miljoen per jaar. De auteurs vergelijken deze aantallen met de gevolgen van de schimmelziekte white-nose syndrome en waarschuwen voor de effecten op vleermuispopulaties en hun rol bij insectenbestrijding.

Stof uit darmbacteriën herstelt beschadigd darmslijmvlies bij muizen en fruitvliegen

Onderzoekers van Rutgers Health ontdekten een molecuul dat door gunstige darmbacteriën wordt geproduceerd en in experimenten met muizen en fruitvliegen beschadigd darmweefsel hielp herstellen. De stof stimuleerde bovendien de productie van een co-enzym waarvan de concentratie met het ouder worden afneemt, wat mogelijkheden biedt voor onderzoek naar darmontstekingen en veroudering.

Langdurige eenzaamheid verhoogt risico op dementie met 38%

Een onderzoek in Aging & Mental Health onder 1.540 ouderen vond dat langdurige eenzaamheid samenhing met een 38% hoger dementierisico, terwijl incidentele eenzaamheid geen significant verband liet zien. Gedurende twintig jaar ontwikkelde 49,1% van de chronisch eenzame deelnemers dementie, tegenover 33,1% van degenen die zich nooit eenzaam voelden.

Suikermoleculen op kankercellen bieden mogelijkheden voor diagnose en behandeling

Onderzoekers beschrijven in Genes & Diseases hoe afwijkingen in de suikermoleculen op het oppervlak van kankercellen, bekend als sialylering, kunnen bijdragen aan tumorgroei, uitzaaiingen en medicijnresistentie. Deze veranderingen kunnen ook helpen bij het ontwijken van het immuunsysteem en bieden mogelijke aanknopingspunten voor nieuwe diagnostische methoden en gerichte kankertherapieën.

Aangepaste maaltijden verlagen bloedsuiker en bloeddruk bij diabetes type 2

Een Amerikaans onderzoek onder 110 volwassenen met diabetes type 2 en hoge bloeddruk vond dat speciaal samengestelde maaltijden samenhingen met verbeteringen in de glucose- en bloeddrukregulatie. Na acht maanden daalde het HbA1c gemiddeld met ongeveer 0,5 procentpunt en de bloeddruk met ongeveer 4 mmHg.

Biologische klok beïnvloedt alcoholgebruik verschillend bij mannelijke en vrouwelijke muizen

Onderzoekers van Concordia University ontdekten dat uitschakeling van het biologische-klokgen Bmal1 in een specifiek hersengebied bij vrouwelijke muizen leidde tot 21% minder alcoholconsumptie en 25% minder voorkeur voor alcohol, terwijl dit effect bij mannetjes ontbrak. Na verwijdering van de eierstokken verdween het effect, wat wijst op een wisselwerking tussen biologische ritmes en vrouwelijke geslachtshormonen.

Tandheelkundige stof kan mogelijk helpen bij moeilijk genezende wonden

Onderzoekers van Rutgers University ontdekten dat K21, een stof uit een tandheelkundig reinigingsmiddel, menselijke afweercellen kan helpen bacteriën te bestrijden en beschadigde mitochondriën op te ruimen. Eerdere experimenten lieten snellere wondgenezing bij muizen en konijnen zien en een 36% langere levensduur bij rondwormen, maar toepassing bij mensen met chronische wonden moet nog worden onderzocht.

Steeds meer patiënten in Denemarken dragen antibioticaresistente bacteriën

Volgens het Deense DANMAP-rapport werden in 2025 bij 591 patiënten carbapenemaseproducerende bacteriën aangetroffen, tegenover 527 in 2024 en 99 in 2016. Deze bacteriën kunnen langdurig zonder klachten in de darmen aanwezig blijven en zijn resistent tegen belangrijke antibiotica, terwijl in 2025 in totaal 176 patiënten betrokken waren bij 34 uitbraken.

Veteranen op Truth Social en Parler maken zich vaker zorgen over Amerikaanse democratie

Onderzoekers van Penn State University vonden in een enquête onder bijna 3.000 Amerikaanse veteranen dat 60% van de gebruikers van Truth Social en Parler ernstige zorgen had over de democratie, tegenover 32,5% van gebruikers van andere sociale media. Ook was 74% van deze groep zeer ontevreden over de terugtrekking uit Afghanistan, maar de studie kon niet vaststellen of sociale media deze opvattingen beïnvloedden.

Windparken op Noordzee beïnvloeden wolken en worden zelf door bewolking beïnvloed

Onderzoekers van de Universiteit Twente ontdekten met computersimulaties dat laaghangende bewolking en luchtvochtigheid de energieproductie van windparken op zee kunnen beïnvloeden. Omgekeerd veranderen windturbines de luchtstroming en hoogte van de atmosferische grenslaag, waardoor ook wolkenvorming en bewolking kunnen veranderen.

Nieuw onderzoek naar elektromagnetische velden en vruchtbaarheid

Onderzoekers beschrijven in Health Physics een protocol voor een systematische literatuurstudie naar mogelijke effecten van elektromagnetische velden van 0 tot 100 kHz op de voortplanting en ontwikkeling van ongeboren kinderen. De studie moet bestaande experimentele bevindingen over spermakwaliteit, hormonen en embryonale ontwikkeling beoordelen en duidelijk maken onder welke blootstellingsomstandigheden eventuele risico’s optreden.

Angst- en depressieklachten onder jongeren in Engeland verviervoudigd

Onderzoekers van de University of Manchester vonden dat het aantal kinderen en jongeren dat met angst- of depressieklachten bij de huisarts kwam tussen 2001 en 2019 verviervoudigde. Volgens de onderzoekers kan deze stijging niet uitsluitend worden verklaard doordat jongeren gemakkelijker over psychische problemen praten of eerder hulp zoeken.

Thomas Campbell beschrijft God als een evoluerend bewustzijnssysteem

Volgens natuurkundige Thomas Campbell is God een groter bewustzijnssysteem waaruit het menselijke bewustzijn voortkomt en dat zich ontwikkelt via ervaringen, vrije wil en het verminderen van angst en ego. Hij veronderstelt dat dit systeem mogelijk ontstond uit een eenvoudige binaire vorm van bewustzijn die geleidelijk complexer werd, terwijl de oorspronkelijke bron ervan volgens hem onbekend blijft.

Koolhydraatrijk voedingspatroon beïnvloedt insuline en stofwisseling na ketogeen dieet

Onderzoeker Isabella Cooper bespreekt hoe bij vrouwen die langdurig ketogeen aten de insulineresistentie-index HOMA-IR verdubbelde nadat zij 21 dagen ongeveer 270 gram koolhydraten per dag volgens de Britse Eatwell-richtlijnen consumeerden. Ook namen IGF-1 en leptine toe, waarna deze waarden na terugkeer naar ketogene voeding normaliseerden.