Nieuwsoverzicht 31 oktober



Marcel Crok bespreekt zijn kritiek op klimaatwetenschap en het IPCC

In een aflevering van The Climate Skeptic Podcast spreekt wetenschapsjournalist Marcel Crok, medeoprichter van Clintel, over zijn kritiek op klimaatonderzoek en klimaatbeleid. Hij bespreekt onder andere de zogenoemde hockeystickgrafiek van Michael Mann, Climategate en de klimaatscenario’s van het IPCC. Crok stelt vragen bij de betrouwbaarheid van bepaalde onderzoeksresultaten en de manier waarop klimaatrisico’s worden gepresenteerd. Zijn standpunten wijken op belangrijke punten af van de brede wetenschappelijke consensus over door mensen veroorzaakte klimaatverandering.

Wereldwijd worden meer dan 107.000 soorten wilde dieren, planten en schimmels gebruikt en verhandeld

Onderzoekers van de Universiteit van Melbourne schatten dat wereldwijd meer dan 107.000 soorten worden gebruikt of verhandeld. Dat is ruim tweemaal zoveel als eerdere schattingen. De studie, gepubliceerd in Science Advances, omvat dieren, planten en schimmels. Volgens de onderzoekers ligt het werkelijke aantal mogelijk nog hoger doordat belangrijke gegevens ontbreken. De resultaten laten zien hoe omvangrijk het menselijke gebruik van wilde soorten is en hoe beperkt het internationale overzicht daarvan nog blijft.

Kinderen kunnen bang zijn voor dieren en tegelijkertijd veel van de natuur houden

Onderzoekers van Duke University onderzochten de houding tegenover natuur en dieren bij 295 kinderen tussen drie en dertien jaar uit de Verenigde Staten en Congo. Kinderen konden angst ervaren voor slangen, spinnen en andere dieren, terwijl ze tegelijkertijd belangstelling hadden voor natuur en biodiversiteit. Volgens de onderzoekers zijn angst en aantrekkingskracht mogelijk afzonderlijke psychologische processen. Ook bleken individuele voorkeuren sterk te verschillen tussen wilde, gevarieerde natuur en overzichtelijke, verzorgde omgevingen.

Fijngemalen schelpen kunnen schelpdieren beschermen tegen oceaanverzuring

Onderzoekers van de University of California, Davis ontdekten dat het toevoegen van schelpgruis aan zand de gevolgen van oceaanverzuring voor jonge schelpdieren kan verminderen. Tijdens een experiment van negentig dagen ontwikkelden jonge tapijtschelpen gemiddeld grotere schelpen in sediment dat met schelpresten was verrijkt. Het materiaal verminderde de zuurgraad van het water tussen de zandkorrels en beperkte bepaalde veranderingen in genactiviteit. De resultaten bieden wetenschappelijke ondersteuning voor traditionele methoden waarbij schelpresten worden gebruikt om kustecosystemen te onderhouden.

Overtraining kan dopaminehuishouding in de hersenen langdurig verstoren

Braziliaanse onderzoekers ontdekten bij muizen dat langdurige intensieve training zonder voldoende herstel veranderingen veroorzaakt in de dopaminehuishouding van de hersenen. Na acht weken intensief trainen bleven dopaminewaarden in de hippocampus tot 48 uur verhoogd. Ook het enzym tyrosinehydroxylase vertoonde langdurige veranderingen, terwijl serotoninewaarden niet significant veranderden. Deze bevindingen bieden mogelijke aanknopingspunten om klachten zoals slaapstoornissen, angst en vermoeidheid bij overtraining te begrijpen, maar zijn nog niet bij mensen bevestigd.

Meer dan een kwart van de Amerikanen heeft volgens enquête symptomen overdreven om antibiotica te krijgen

Een enquête van de Universiteit van Utah onder bijna duizend Amerikanen laat zien dat meer dan een kwart ooit symptomen heeft overdreven of verzonnen om antibiotica voorgeschreven te krijgen, voor zichzelf of hun kinderen. Veelgenoemde redenen waren de overtuiging ernstig ziek te zijn of de wens om snel terug te keren naar werk of school. De bevindingen wijzen op misverstanden over antibioticagebruik en onderstrepen het belang van goede voorlichting, mede vanwege het risico op antibioticaresistentie.

Canadees onderzoek vindt lagere ziekenhuissterfte bij patiënten van vrouwelijke artsen

Een Canadees onderzoek van ICES en de Universiteit van Toronto analyseerde gegevens van 958.150 ziekenhuispatiënten. Binnen dertig dagen overleed 12,3% van de patiënten die door vrouwelijke artsen waren behandeld, tegenover 13,7% bij mannelijke artsen. Ook ziekenhuisheropnames kwamen iets minder vaak voor bij patiënten van vrouwelijke artsen. De resultaten tonen een statistisch verband, maar bewijzen niet dat het geslacht van de behandelend arts rechtstreeks het verschil veroorzaakt.

Molecuul norrin voorkomt gezichtsverlies bij ratten met diabetes

Onderzoekers van de Universiteit van Michigan ontdekten dat het molecuul norrin mogelijk bescherming biedt tegen diabetische retinopathie, een oogziekte die ontstaat door beschadiging van bloedvaten in het netvlies. Bij ratten met diabetes daalde de hoeveelheid norrin terwijl hun gezichtsvermogen achteruitging. Toediening van norrin hielp de bloedvaten te beschermen, ontstekingen te verminderen en het verlies van zenuwcellen tegen te gaan. De resultaten bieden een mogelijke nieuwe behandelingsrichting, maar moeten nog bij mensen worden onderzocht.

Calorische koeling mogelijk klimaatvriendelijk alternatief voor traditionele airconditioning

Onderzoekers van het Karlsruhe Institute of Technology en internationale partners onderzoeken calorische koeling als alternatief voor conventionele koelsystemen. Deze technologie gebruikt vaste materialen die van temperatuur veranderen onder invloed van magnetische of elektrische velden, druk of mechanische vervorming. Hierdoor kunnen traditionele koudemiddelen met een hoog broeikaseffect mogelijk worden vermeden. Ook biedt de techniek perspectief op een lager energieverbruik, al zijn verdere technologische ontwikkelingen nodig voor grootschalige toepassing.

Veganistisch voedingspatroon gekoppeld aan gunstige veranderingen in het darmmicrobioom

Onderzoekers vergeleken het darmmicrobioom van 75 veganisten met dat van 75 mensen die zowel plantaardige als dierlijke producten aten. Veganisten hadden meer bacteriën die worden geassocieerd met een gezonde stofwisseling en hartgezondheid, minder bacterie-infecterende virussen en lagere concentraties van bepaalde ongunstige stofwisselingsproducten. Een hogere inname van plantaardige eiwitten hing bovendien samen met meer bacteriële diversiteit. Het onderzoek laat verbanden zien, maar bewijst niet dat een veganistisch dieet op zichzelf de oorzaak van alle verschillen is.

Hogere inname van lecithine gekoppeld aan betere geheugen- en denkprestaties bij ouderen

Een Chinees onderzoek onder 1.917 ouderen vond een verband tussen een hogere consumptie van lecithine en betere cognitieve prestaties. Mensen die meer lecithine via voeding binnenkregen, hadden gemiddeld gunstigere scores op cognitieve tests en een lagere kans op milde cognitieve stoornissen. Lecithine komt onder andere voor in eieren en sojabonen en bevat fosfatidylcholine, een belangrijke bouwstof voor celmembranen. Het onderzoek bewijst niet dat extra lecithine geheugenverlies kan voorkomen.

Sociale achterstand gekoppeld aan 78% hoger risico op chronische nierziekte

Een grootschalige analyse van bijna 300.000 deelnemers uit de Britse UK Biobank laat zien dat sociale achterstand samenhangt met een verhoogd risico op chronische nierziekten, hart- en vaatziekten en vroegtijdig overlijden. Onderzoekers onderzochten vijftien sociale factoren, waaronder inkomen, opleiding, woonomstandigheden, toegang tot zorg en sociale steun. Mensen met veel sociale achterstand hadden 78% meer risico op chronische nierziekte dan deelnemers met weinig achterstand. De resultaten benadrukken de invloed van maatschappelijke omstandigheden op gezondheidsverschillen.

Anika Sweetland vertelt hoe klimaatangst haar leven beïnvloedde en waarom ze klimaatbeleid ging bekritiseren

In een interview vertelt Anika Sweetland hoe zij na een schoolopdracht ernstige zorgen over klimaatverandering ontwikkelde. Ze beschrijft hoe het voortdurend volgen van alarmerende berichtgeving haar psychische en lichamelijke welzijn beïnvloedde. Later ging ze klimaatonderzoek, mediaberichtgeving en de economische gevolgen van klimaatbeleid kritisch onderzoeken. Sweetland bespreekt haar veranderde opvattingen, haar boek en de rol van angst in het publieke debat. Het gesprek bevat persoonlijke ervaringen en kritische interpretaties van klimaatwetenschap.

Zwart plastic keukengerei kan volgens onderzoek ongewenste chemische stoffen bevatten

Een video bespreekt mogelijke gezondheidsrisico’s van zwart kunststof keukengerei en voedselverpakkingen. Sommige producten kunnen afkomstig zijn van gerecyclede elektronica en daardoor resten van vlamvertragers bevatten. Ook komen mogelijke effecten van microplastics op organen en hersenen aan bod. De spreker verwijst naar Europese regels voor materialen die met voedsel in contact komen. Niet alle zwarte kunststoffen bevatten schadelijke stoffen en het aantreffen van microplastics in lichaamsweefsel bewijst niet dat ze ziekten zoals Alzheimer veroorzaken.

Gregg Braden bespreekt aardmagnetisch veld, poolomkeringen en natuurlijke klimaatcycli

Geoloog en spreker Gregg Braden bespreekt de oorsprong van het aardmagnetisch veld, de verplaatsing van de magnetische noordpool en historische omkeringen van het magnetische veld. De laatste volledige omkering vond ongeveer 780.000 jaar geleden plaats. Ook komen overleveringen over uitzonderlijke astronomische gebeurtenissen en mogelijke toekomstige veranderingen aan bod. Braden bespreekt daarnaast klimaatcycli, energiebronnen en duurzaam leven. Er is geen wetenschappelijke basis om te voorspellen dat de magnetische polen binnen twintig jaar zullen omkeren.

Documentaire onderzoekt hoe politieke en economische belangen de aanpak van klimaatverandering beïnvloedden

De documentaire The Coming Storm: How the Political and Economic Elites Chose Global Warming bespreekt de geschiedenis van klimaatonderzoek en de politieke reactie daarop. Wetenschappers waarschuwden al in de twintigste eeuw voor opwarming door broeikasgassen, terwijl NASA-onderzoeker James Hansen in de jaren tachtig aandacht vroeg voor de waargenomen temperatuurstijging. Volgens de documentaire vertraagden economische belangen, politieke afwegingen en campagnes van fossiele-energiebedrijven de invoering van klimaatmaatregelen.

Deens onderzoek vindt hoger risico op kinderkanker na bepaalde vruchtbaarheidsbehandelingen

Een artikel bespreekt een Deens onderzoek in JAMA onder meer dan één miljoen kinderen, van wie ongeveer 37.000 na medisch begeleide voortplanting werden geboren. Volgens de aangehaalde cijfers bedroeg de kankerincidentie na terugplaatsing van ingevroren embryo’s 41,1 per 100.000 kinderen per jaar, tegenover 18,3 bij natuurlijk verwekte kinderen. Ook bij ICSI werd een hogere incidentie gerapporteerd. De absolute aantallen zijn klein en het onderzoek bewijst niet dat vruchtbaarheidsbehandelingen rechtstreeks kanker veroorzaken.

Veelgebruikte medicijnen kunnen opname en beschikbaarheid van vitamines en mineralen beïnvloeden

Een artikel van de Dr. Rath Health Foundation bespreekt hoe bepaalde geneesmiddelen de opname, opslag of uitscheiding van voedingsstoffen kunnen beïnvloeden. Voorbeelden zijn diabetesmedicatie, maagzuurremmers en middelen voor gewichtsverlies. Sommige wisselwerkingen, zoals de mogelijke invloed van metformine op vitamine B12, zijn al langer bekend. De auteur pleit voor meer aandacht voor de voedingsstatus van patiënten bij langdurig medicijngebruik. Niet ieder geneesmiddel veroorzaakt tekorten en de risico’s verschillen per medicijn en patiënt.

Wonen nabij watervervuilende industrie gekoppeld aan verhoogd risico op zeldzame bewegingsstoornis

Een onderzoek in Neurology vond een verband tussen wonen nabij industriële installaties die mogelijk waterverontreiniging veroorzaken en een verhoogde kans op progressieve supranucleaire parese (PSP). Deze zeldzame neurodegeneratieve aandoening veroorzaakt onder andere problemen met bewegen, evenwicht en oogbewegingen en kent overeenkomsten met Parkinson. De resultaten suggereren dat omgevingsfactoren mogelijk een rol spelen, maar bewijzen niet dat industriële watervervuiling PSP veroorzaakt.

Wetenschappers ontdekken hoe immuuncellen ontstekingsreacties tegen darmbacteriën onderdrukken

Onderzoekers van St. Jude Children’s Research Hospital ontdekten een belangrijk mechanisme waarmee regulerende T-cellen voorkomen dat het immuunsysteem onnodig reageert op normale darmbacteriën. Deze afweercellen gebruiken een genregulerend proces, COMPASS, om ongewenste ontstekingsreacties te onderdrukken. De bevindingen, gepubliceerd in Science Advances, bieden nieuwe inzichten in de bescherming tegen ernstige darmontstekingen en auto-immuunreacties.

Stanford-onderzoek: onderzoeksopzet heeft grote invloed op geschatte langetermijngevolgen van COVID-19

Onderzoekers van Stanford University ontwikkelden een nieuwe methode om gezondheidseffecten na COVID-19 nauwkeuriger te onderscheiden van aandoeningen die ook zonder infectie zouden zijn ontstaan. Met dezelfde dataset vonden zij tussen vier en twaalf maanden na infectie 98% minder aan COVID-19 toe te schrijven uitkomsten dan bij conventionele analysemethoden. Volgens de onderzoekers betekent dit niet dat long covid 98% minder vaak voorkomt, maar dat onderzoeksopzet en vergelijkingsgroepen sterk bepalen welke gevolgen betrouwbaar aan een infectie kunnen worden toegeschreven.

Combinatie van hittegolven en luchtvervuiling verhoogt mogelijk risico op beroerte bij ouderen

Onderzoekers van de Universiteit van São Paulo vonden aanwijzingen dat gelijktijdige blootstelling aan extreme hitte en luchtvervuiling het risico op beroerte bij 65-plussers verhoogt. Volgens voorlopige resultaten kan het risico per extra blootstellingsdag met ongeveer 40% toenemen. Aanvullend onderzoek wijst erop dat een goede cardiovasculaire gezondheid en regelmatige lichaamsbeweging samenhangen met minder beschadiging van kleine bloedvaten in de hersenen. De bevindingen benadrukken de mogelijke wisselwerking tussen omgevingsfactoren en vaatgezondheid.

Hersenen verwijderen tijdens ontwikkeling mogelijk vanzelf zenuwcellen met DNA-afwijkingen

Onderzoekers van Harvard Medical School ontdekten dat tijdens de vroege hersenontwikkeling veel zenuwcellen afwijkingen in hun DNA bevatten, zoals ontbrekende of verdubbelde chromosoomsegmenten. Volgens het onderzoek daalde het aandeel neuronen met dergelijke afwijkingen van gemiddeld 25,9% vóór de geboorte tot ongeveer 6,2% erna. Mogelijk worden afwijkende cellen verwijderd doordat zij minder goed verbindingen met andere zenuwcellen vormen. Dit natuurlijke selectieproces kan belangrijk zijn voor een gezonde hersenontwikkeling. Een verband met ontwikkelingsstoornissen wordt nog onderzocht.

Gebruik van nicotinezakjes onder Amerikaanse tabaksgebruikers sterk gestegen

Onderzoekers van de Universiteit van Cincinnati analyseerden het gebruik van nicotinezakjes onder volwassen Amerikaanse tabaksgebruikers tussen 2021 en 2024. Het percentage dat ooit nicotinezakjes had gebruikt steeg van 16,4% naar 31,1%, terwijl het actuele gebruik toenam van 3% naar 10,2%. Vooral mannen en volwassenen tussen 21 en 45 jaar gebruikten deze producten. Nicotinezakjes werden regelmatig gecombineerd met sigaretten, e-sigaretten of andere tabaksproducten.

Onderzoekers ontdekken hoe het hart glucose en lactaat tegelijkertijd als brandstof gebruikt

Onderzoekers van de Universiteit van Utah ontdekten dat de hartspier glucose en lactaat via verschillende processen tegelijkertijd kan benutten. Glucose wordt vooral buiten de mitochondriën verwerkt, terwijl lactaat via het transporteiwit MCT1 de mitochondriën binnengaat en daar als energiebron dient. Dit mechanisme is belangrijk om de energievoorziening van het hart bij zware belasting te ondersteunen. Wanneer MCT1 door genetische afwijkingen niet goed functioneert, kan de hartspier kwetsbaarder worden voor energiegebrek en hartfalen.

Gecontroleerde blootstelling aan zuurstofarme lucht mogelijk gunstig bij Parkinson

Onderzoekers van de São Paulo State University onderzochten de effecten van kortdurende, afwisselende blootstelling aan zuurstofarme lucht bij dertig deelnemers, onder wie vijftien mensen met Parkinson. Tijdens een sessie van 39 minuten ademden deelnemers afwisselend lucht met 10% en 21% zuurstof in. Daarna werden tijdelijke dalingen van cortisol en leptine en een langduriger stijging van het ontstekingsremmende hormoon adiponectine gemeten. De resultaten zijn voorlopig en tonen nog niet aan dat deze methode Parkinsonklachten daadwerkelijk vermindert. Zelf experimenteren met zuurstofarme lucht kan gevaarlijk zijn.

Krachtige zonnestorm uit 2024 doorbrak beschermende grens in stralingsgordels rond aarde

Onderzoekers van de Universiteit van Nagoya ontdekten dat een uitzonderlijk krachtige zonnestorm in mei 2024 hoogenergetische elektronen veroorzaakte in een gebied van de Van Allen-stralingsgordels dat normaal grotendeels beschermd is. Metingen van de Japanse Arase-satelliet toonden elektronen met energieën boven 3 mega-elektronvolt. Deze deeltjes kunnen bepaalde satellietafschermingen binnendringen en elektronische apparatuur beschadigen. De ontdekking helpt wetenschappers de risico’s van extreem ruimteweer beter te begrijpen.

Gezin beschrijft gezondheidsverbeteringen na veranderingen in voeding en overstap naar regeneratieve landbouw

In een podcast vertelt Ann Bennett hoe zij het voedingspatroon en de leefomgeving van haar gezin veranderde. Ze stapte onder andere over op lokaal vlees en rauwe melk en verminderde het gebruik van bepaalde bewerkte producten. Volgens Bennett namen verschillende gezondheidsklachten binnen het gezin daarna af. Ook beschrijft ze hoe haar familiebedrijf geleidelijk overstapte op regeneratieve landbouwmethoden. Het gaat om persoonlijke ervaringen die geen oorzakelijk verband tussen de veranderingen en de gemelde gezondheidsverbeteringen bewijzen. Rauwe melk kan bovendien ziekteverwekkende bacteriën bevatten.